Du lịch đêm – Cơ hội tăng trưởng và thách thức trong quản lý, quy hoạch đô thị

QUẢNG NINH – Sáng 12/11, tại thành phố Hạ Long, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh tổ chức Hội thảo sơ kết Đề án “Một số mô hình phát triển sản phẩm du lịch đêm” giai đoạn 2023–2025, đánh giá kết quả triển khai thực tế và đề ra định hướng đến năm 2030, hướng tới mục tiêu xây dựng thương hiệu quốc gia “Vietnam by Night” – hình ảnh một Việt Nam năng động, sáng đèn và không ngừng sáng tạo.

Du lịch đêm – động lực tăng trưởng mới của ngành

Theo ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong bối cảnh nhu cầu du lịch “bù đắp” sau đại dịch tăng mạnh, du lịch đêm đã chứng minh là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế ban đêm, góp phần gia tăng chi tiêu của du khách và tạo thêm hàng chục nghìn việc làm mới.

“Việt Nam có đủ điều kiện để phát triển các mô hình ‘thành phố không ngủ’ nhờ nền văn hóa đa dạng, ẩm thực phong phú và hạ tầng ngày càng hoàn thiện. Nếu được đầu tư bài bản, du lịch đêm hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm chiến lược, mang thương hiệu riêng của Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới,” ông Siêu nhấn mạnh.

Theo báo cáo của Cục Du lịch Quốc gia, doanh thu du lịch tại các địa phương có hoạt động du lịch đêm tăng trung bình 20–30%, đặc biệt tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Huế và Phú Quốc. Các mô hình nổi bật gồm phố đi bộ, chợ đêm, tour di sản đêm, chương trình nghệ thuật thực cảnh, lễ hội ánh sáng, không gian ẩm thực – văn hóa về đêm… đã giúp kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Địa phương tiên phong và kinh nghiệm triển khai

Đại diện nhiều địa phương chia sẻ kinh nghiệm thực tế tại hội thảo. Quảng Ninh, nơi đăng cai sự kiện, là một trong những địa phương tiên phong cho phép kéo dài khung giờ hoạt động dịch vụ đêm đến 6h sáng tại một số khu vực thí điểm. Mô hình này bước đầu mang lại kết quả tích cực, thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế, góp phần phục hồi kinh tế – xã hội sau đại dịch.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Lâm Nguyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, địa phương vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức như thiếu sản phẩm mang tầm quốc tế, xung đột giữa các hoạt động giải trí đêm ven biển và lưu trú, cũng như nhu cầu quy hoạch bài bản cho các sản phẩm nghệ thuật và âm nhạc trên Vịnh Hạ Long.

Tại TP. Hồ Chí Minh, bà Bùi Thị Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc Sở Du lịch, cho biết thành phố đang nỗ lực mở rộng không gian kinh tế đêm ra các khu vực ven đô và vùng phụ cận sau khi hình thành “tam giác phát triển” với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Tuy nhiên, sự mất cân đối về sản phẩm giữa khu vực trung tâm – vốn sôi động, và khu vực biển – còn đơn điệu, khiến lượng khách lưu trú ngắn và chi tiêu thấp.

Thể chế – rào cản lớn cần tháo gỡ

Một trong những vấn đề được các đại biểu tập trung thảo luận là rào cản thể chế và khung pháp lý cho kinh tế ban đêm. Hiện chưa có quy định cụ thể về giờ hoạt động, quản lý tiếng ồn, an ninh, an toàn thực phẩm hay hợp tác công – tư trong khai thác không gian đêm.

TP. Hồ Chí Minh đã kiến nghị Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho phép kéo dài khung giờ hoạt động đến 6h sáng tại các khu quy hoạch, đồng thời thí điểm mô hình PPP (hợp tác công – tư) để thu hút đầu tư tư nhân vào phát triển các sản phẩm đêm tại di tích, khu văn hóa – như Côn Đảo, Bạch Dinh.

Tương tự, Quảng Ninh đề xuất Chính phủ có hướng dẫn rõ ràng về loại hình du lịch câu cá, câu mực đêm; đồng thời điều chỉnh các quy định về tiếng ồn, lao động và kinh doanh dịch vụ giải trí để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

Tầm nhìn 2030: Xây dựng thương hiệu quốc gia “Vietnam by Night”

Bước sang giai đoạn 2026–2030, du lịch đêm Việt Nam được định hướng không chỉ dừng lại ở các mô hình thí điểm, mà sẽ trở thành một chiến lược phát triển tầm quốc gia. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam xác định mục tiêu trọng tâm là xây dựng thương hiệu “Vietnam by Night”, qua đó định vị hình ảnh Việt Nam như một điểm đến năng động, sáng tạo và luôn tràn đầy sức sống về đêm.

Theo đó, ngành sẽ ưu tiên hoàn thiện thể chế và khung chính sách đặc thù, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để thu hút đầu tư và bảo đảm an toàn cho các hoạt động kinh tế đêm. Cùng với đó là định hướng phát triển sản phẩm du lịch đêm mang dấu ấn văn hóa Việt – nơi du khách không chỉ được thưởng thức ẩm thực, nghệ thuật và lễ hội, mà còn cảm nhận được tinh thần và lối sống của mỗi vùng miền.

Một trong những nhiệm vụ then chốt là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hướng tới đội ngũ làm du lịch đêm chuyên nghiệp, am hiểu văn hóa và có khả năng phục vụ khách quốc tế. Bên cạnh đó, ngành du lịch cũng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quảng bá, vận hành và quản lý điểm đến, hướng tới mô hình “đô thị thông minh về đêm”.

Theo giới chuyên gia, việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp du lịch đêm Việt Nam không chỉ trở thành sản phẩm đặc trưng có tính cạnh tranh cao, mà còn đóng góp ngày càng lớn vào nền kinh tế quốc gia, góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ du lịch khu vực và thế giới.

Hội thảo tại Hạ Long không chỉ là dịp sơ kết một đề án thí điểm, mà còn là bước khởi đầu cho chiến lược phát triển lâu dài của du lịch đêm Việt Nam. Khi thể chế được hoàn thiện, cơ sở hạ tầng được nâng cấp và các địa phương chủ động sáng tạo mô hình riêng, du lịch đêm sẽ không còn là “phần phụ” của du lịch truyền thống, mà trở thành “mũi nhọn mới” thúc đẩy tiêu dùng, lan tỏa văn hóa và quảng bá hình ảnh Việt Nam hiện đại, năng động, thân thiện.

“Khi mặt trời lặn, kinh tế Việt Nam không nên ngủ,” ông Hà Văn Siêu khẳng định tại hội thảo. “Đó là lúc chúng ta thắp sáng tiềm năng du lịch bằng chính bản sắc văn hóa và sức sáng tạo của người Việt.”