Ẩn mình giữa thung lũng xanh mướt, được bao bọc bởi những dãy núi cao sừng sững, bản Kho Mường (xã Thành Lâm, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa) là một trong những điểm đến còn giữ được vẻ nguyên sơ, hoang dã và đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch cộng đồng Việt Nam. Với cảnh sắc hùng vĩ, văn hóa bản địa đặc sắc cùng mô hình homestay thân thiện, nơi đây đang thu hút ngày càng nhiều du khách ưa trải nghiệm, khám phá.
Vẻ đẹp tự nhiên đầy mê hoặc
Con đường dẫn vào Kho Mường men theo sườn núi ngoằn ngoèo, một bên là vách núi dựng đứng, bên kia là vực sâu hun hút. Hành trình đến đây có thể là thử thách, nhưng đổi lại, khung cảnh hiện ra trước mắt sẽ khiến bất kỳ ai cũng phải trầm trồ. Nhìn từ trên cao, bản làng nhỏ bé nằm yên bình bên ruộng lúa, nương ngô, nương sắn; thấp thoáng là những mái nhà sàn truyền thống của đồng bào Thái nằm rải rác dưới chân núi.
Bầu không khí nơi đây trong lành, mát mẻ quanh năm. Vào những ngày nắng đẹp, từng tia nắng xuyên qua kẽ lá, phủ vàng thung lũng, tạo nên một khung cảnh yên bình, tựa như tranh vẽ.
Một trong những điểm thu hút đặc biệt khi đến bản là hang Kho Mường (còn gọi là hang Dơi). Đây là một hang động dài khoảng 2,5km, với hệ thống thạch nhũ kỳ ảo, nhiều hình thù độc đáo được hình thành qua hàng triệu năm. Hang vẫn giữ được nét hoang sơ, chưa bị thương mại hóa, rất phù hợp cho những ai đam mê khám phá địa chất và thiên nhiên.
Ngoài ra, du khách đến đây còn có thể trải nghiệm văn hóa địa phương thông qua ẩm thực bản địa, các tiết mục văn nghệ dân tộc Thái và những câu chuyện dân gian được người bản xứ kể lại bằng tất cả sự tự hào và yêu thương đối với mảnh đất này.
Du lịch cộng đồng – Hướng đi bền vững của người dân bản Thái
Từ một bản làng nghèo, nhiều người từng phải rời quê vào Nam mưu sinh, Kho Mường đang hồi sinh nhờ du lịch cộng đồng. Khoảng 10 năm trước, nhận thấy tiềm năng của địa phương, một số hộ dân đã tiên phong học hỏi mô hình làm du lịch cộng đồng từ các nơi khác để áp dụng tại quê nhà.
Người dân được tập huấn kỹ năng nấu ăn, giao tiếp tiếng Anh, cải tạo nhà ở thành các homestay mộc mạc nhưng sạch sẽ, tiện nghi. Đến nay, bản đã có gần 10 hộ làm du lịch cộng đồng, số khác cũng đang bắt đầu sửa sang, xây dựng để tham gia vào hệ sinh thái du lịch này.
Du khách nước ngoài du lịch Kho Mường Ảnh: Đình Minh
Ông Hà Đình Nếch (74 tuổi), một trong những hộ kinh doanh homestay đầu tiên, chia sẻ: “Làm du lịch đã giúp người dân ở lại quê hương, có thu nhập ổn định. Quan trọng hơn, chúng tôi được góp phần gìn giữ văn hóa của chính mình.”
Trưởng bản Hà Văn Thào cho biết, Kho Mường hiện có 62 hộ dân, tất cả đều là người Thái. Việc phát triển du lịch không chỉ giúp bà con thoát nghèo mà còn tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương. Nhiều người trẻ trong bản đã trở thành tài xế xe ôm, hướng dẫn viên du lịch, đầu bếp… với thu nhập ổn định từ 4–5 triệu đồng mỗi tháng.
Giữ hồn quê qua từng nếp nhà sàn
Điều khiến Kho Mường khác biệt chính là việc giữ gìn được bản sắc văn hóa truyền thống. Các nếp nhà sàn nguyên bản, những bộ trang phục dân tộc, lễ hội, nghi thức cúng bái, hay cách tiếp đãi khách thân tình đều được người dân gìn giữ như một phần không thể thiếu trong đời sống thường nhật.
Với định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn, Kho Mường không chạy theo số lượng mà chú trọng chất lượng trải nghiệm. Khách đến không chỉ “nghỉ chân” mà còn được “ở lại” – sống cùng, ăn cùng, sinh hoạt cùng cộng đồng.
“TRIPMAP là bản đồ chỉ dẫn du lịch Việt Nam. Hỗ trợ, tư vấn và tìm kiếm nhà hàng, khách sạn, điểm lưu trú, các điểm thu hút du lịch từ thổ địa mỗi vùng miền. Xây dựng hiệp hội bảo vệ quyền lợi người du lịch Việt Nam, là kim chỉ nam cho người du lịch Việt.”
“TRIPMAP là trang thông tin tổng hợp, công cụ hỗ trợ, chỉ dẫn du lịch Việt Nam. Thông tin được cập nhật thường xuyên bởi người bản địa của mỗi khu vực. Người thổ địa trả lời, chỉ dẫn người du lịch thông qua hệ thống tin nhắn và điện thoại.”
