Chiều 17/8, tại Khu Di tích và Danh thắng Yên Tử (tỉnh Quảng Ninh), ba địa phương Quảng Ninh, Bắc Ninh và TP Hải Phòng đã phối hợp tổ chức họp báo công bố giá trị nổi bật toàn cầu của Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc. Đây là hoạt động quan trọng ngay sau khi di sản này được UNESCO chính thức công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới.
Buổi họp báo có sự tham dự của Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh, Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh; lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ba địa phương; cùng gần 90 phóng viên, nhà báo từ các cơ quan báo chí trung ương và địa phương.
Chặng đường đưa Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc đến với UNESCO
Phát biểu tại họp báo, lãnh đạo Sở VHTT&DL Quảng Ninh cho biết: ngày 12/7/2025, tại kỳ họp lần thứ 47 tổ chức ở Cộng hòa Pháp, Ủy ban Di sản Thế giới (UNESCO) đã thông qua Quyết định số 47 COM 8B.22, chính thức ghi danh quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc vào Danh mục Di sản Văn hóa Thế giới.
Đây là di sản văn hóa dạng chuỗi đầu tiên của Việt Nam, đồng thời cũng là di sản liên tỉnh thứ hai trong tổng số 9 di sản thế giới mà UNESCO đã vinh danh tại Việt Nam. Việc ghi danh khẳng định giá trị độc đáo và tầm vóc toàn cầu của Phật giáo Trúc Lâm – dòng thiền do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập tại non thiêng Yên Tử vào thế kỷ XIII, mang đậm bản sắc dân tộc.
Theo đại diện Sở VHTT&DL, hồ sơ trình UNESCO được chuẩn bị công phu và bài bản trong nhiều năm. Từ khi Chính phủ chỉ đạo mở rộng phạm vi nghiên cứu vào năm 2020, ba địa phương đã phối hợp chặt chẽ, vượt qua khó khăn do dịch COVID-19 và địa hình trải rộng, hiểm trở.
Trong quá trình này, UBND tỉnh Quảng Ninh – đơn vị chủ trì – đã tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo trong nước và quốc tế với sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu. Hàng trăm cuộc họp chuyên môn được triển khai, từ cấp tỉnh cho tới Trung ương, nhằm thống nhất nội dung và hoàn thiện hồ sơ.
Đặc biệt, khi UNESCO và Hội đồng Di tích và Di chỉ (ICOMOS) đưa ra khuyến nghị, Quảng Ninh đã liên tục bổ sung, giải trình và gửi báo cáo tới bốn lần trong giai đoạn từ tháng 11/2024 đến tháng 6/2025. Chính sự kiên trì và cầu thị ấy đã góp phần thuyết phục UNESCO công nhận giá trị nổi bật toàn cầu của di sản.
Theo UNESCO, quần thể di tích và danh thắng này được ghi danh dựa trên hai tiêu chí quan trọng. Thứ nhất, đây là minh chứng đặc biệt cho sự kết hợp giữa nhà nước, tôn giáo và nhân dân trong việc định hình bản sắc dân tộc Việt Nam. Hình ảnh vua Trần Nhân Tông – vị vua duy nhất ở châu Á rời bỏ vương vị để trở thành một vị thiền sư, phụng sự cho đạo Phật và dân tộc – đã trở thành biểu tượng của tinh thần nhập thế, gắn kết cộng đồng và gìn giữ hòa bình.
Thứ hai, Phật giáo Trúc Lâm không chỉ là một tôn giáo mà còn là một triết lý sống dung hợp, khởi nguồn từ Yên Tử và lan tỏa rộng khắp. Qua hệ thống chùa chiền, am thất, mộc bản, văn bia và các tuyến hành hương nối dài từ Yên Tử đến Vĩnh Nghiêm và Côn Sơn – Kiếp Bạc, di sản phản ánh đầy đủ tiến trình hình thành, phát triển và truyền thừa của dòng thiền này. Đến nay, nơi đây vẫn là điểm hành hương linh thiêng, đồng thời là trung tâm văn hóa – tâm linh gắn kết cộng đồng trong và ngoài nước.
Định hướng bảo tồn và phát huy
Trong phần trao đổi, nhiều nhà báo đã đặt câu hỏi liên quan đến công tác phối hợp giữa các địa phương trong bảo tồn, khai thác bền vững và lan tỏa giá trị di sản. Đại diện Sở VHTT&DL Quảng Ninh, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh và UBND phường Yên Tử đã trực tiếp giải đáp, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu giữ gìn nguyên vẹn giá trị gốc, kết hợp khai thác có trách nhiệm để biến di sản thành nguồn lực nội sinh cho sự phát triển văn hóa – du lịch.Các đơn vị cũng bày tỏ mong muốn báo chí tiếp tục đồng hành trong công tác quảng bá, đưa hình ảnh di sản đến gần hơn với cộng đồng quốc tế, góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập.
Cũng tại họp báo, lãnh đạo Sở VHTT&DL thông tin thêm: Chương trình công bố giá trị nổi bật toàn cầu của di sản sẽ diễn ra vào lúc 20h tối cùng ngày, truyền hình trực tiếp trên VTV2, VTV4, VTVgo, QTV1, QTV3 và nhiều kênh truyền hình của các tỉnh, thành trong cả nước. Đi cùng với đó là lễ hội đặc biệt mang tên “Yên Tử – Sắc thu Thiền định”, kéo dài đến tháng 12/2025, nhằm tôn vinh không gian văn hóa Phật giáo Trúc Lâm và thu hút đông đảo du khách.
