Không biển xanh, không núi cao kỳ vĩ, xã Hải Anh (huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định) vẫn khiến du khách bất ngờ bởi vẻ đẹp bình dị, mộc mạc từ những ngôi nhà cổ hơn trăm năm tuổi, làng nghề truyền thống giữ nguyên nếp xưa, những cánh đồng thẳng cánh cò bay… Và hơn hết, chính mô hình Ecohost đã góp phần làm thay đổi tư duy làm du lịch, tạo ra một bước ngoặt lớn trong đời sống kinh tế – văn hóa của người dân nơi đây.
Từ giấc mơ nhỏ đến hành trình thay đổi cộng đồng
Ngồi dưới mái nhà gỗ cổ kính của Ngôi nhà di sản Quần Anh, chị Bùi Thị Nhàn – Giám đốc điều hành Ecohost – nhớ lại thời điểm năm 2018, khi ý tưởng về một mô hình du lịch cộng đồng chất lượng cao manh nha hình thành. Là người có nhiều năm kinh nghiệm trong ngành lữ hành, chị Nhàn hiểu rõ tiềm năng văn hóa của vùng quê mình, nhưng cũng đồng thời nhận thấy những hạn chế cố hữu: dịch vụ lưu trú còn đơn giản, thiếu tính kết nối và chưa đủ hấp dẫn đối với khách quốc tế.
Khi bắt tay vào triển khai, chị và cộng sự gặp không ít hoài nghi. Người dân lo ngại “liệu có khách nào về làng quê này hay không”, còn chính quyền thì chưa có định hướng rõ ràng về phát triển du lịch tại địa phương. Tuy nhiên, họ đã lựa chọn con đường “làm trước, chứng minh sau”: dọn dẹp làng xóm sạch sẽ, trồng cây, dựng mô hình mẫu, đưa khách đầu tiên về và từng bước lan tỏa niềm tin bằng hiệu quả thực tế. Đến khi người dân thấy rõ lợi ích, chứng kiến du khách quay lại, chi tiêu, và vui vẻ chia sẻ trải nghiệm, thì sự hoài nghi nhường chỗ cho hành động tích cực, đồng lòng.
Tạo nên hành trình khám phá mang đậm bản sắc làng quê
Ecohost không chỉ là điểm lưu trú mà còn là trung tâm văn hóa kết nối các giá trị truyền thống đặc sắc trong vùng. Từ Ngôi nhà di sản Quần Anh – công trình kiến trúc hơn một thế kỷ mang phong cách giao thoa giữa Tây Âu và Bắc Bộ – du khách được dẫn dắt khám phá đời sống làng quê một cách sâu sắc và sinh động.
Trên chiếc xe đạp chạy chậm qua những con đường làng phủ đầy bóng tre, du khách có thể cảm nhận nhịp sống an yên của người dân địa phương. Những điểm đến dọc hành trình không chỉ là nơi chụp hình mà là không gian văn hóa sống: từ chùa Lương – cầu Ngói mang dấu ấn lịch sử, đến làng nghề kèn đồng Phạm Pháo với tiếng kim loại vang lên đầy sức sống; rồi tiếp tục tới làng họa sĩ Hải Minh để ngồi nghe chuyện ký ức, hay ghé thăm làng lụa Cổ Chất để tận tay chạm vào từng thoi tơ, từng sợi lụa nhuộm màu truyền thống.
Mỗi điểm đến là một câu chuyện – không trưng bày, không diễn, mà được kể bằng giọng thật, cảm xúc thật của chính người trong cuộc.
Một mô hình phát triển dựa trên liên kết bền chặt
Chị Nhàn chia sẻ rằng, điều làm nên sự bền vững của Ecohost chính là sự phối hợp chặt chẽ giữa ba chủ thể: người dân là gốc, chính quyền là điểm tựa, còn doanh nghiệp là đơn vị tổ chức và dẫn đường. Sự đồng lòng này đã tạo nên hệ sinh thái du lịch có chiều sâu, không chạy theo số lượng mà hướng tới trải nghiệm chân thật và lâu dài.
Từ một mô hình homestay, Ecohost đã lan tỏa thành một cộng đồng du lịch cùng làm, cùng học và cùng hưởng lợi. Người dân bắt đầu chủ động cải tạo không gian sống, chăm chút từng con đường, từng hàng rào hoa. Nhiều người trẻ cũng lựa chọn ở lại quê hương, thay vì rời đi làm thuê nơi xa.
Hiện nay, những người từng làm việc cùng chị Nhàn tại Hải Anh đã mang mô hình này đến các vùng quê khác – từ Thái Bình, Hà Tĩnh đến tận Hà Giang. Họ không chỉ sao chép mô hình, mà còn sáng tạo thêm, điều chỉnh cho phù hợp với đặc điểm văn hóa của mỗi địa phương.
Với du khách, Hải Anh không chỉ là nơi để nghỉ lại một đêm, mà là nơi để “sống cùng” – sống chậm lại trong không gian thanh bình, sống xanh trong cách ứng xử với thiên nhiên, và sống sâu hơn trong từng câu chuyện văn hóa được kể bằng sự tử tế và tự hào của người dân quê.
